Hưởng ứng Ngày Quốc tế đa dạng sinh học 22/5 - Hướng tới phát triển kinh tế xanh bền vững

Quảng Ninh không chỉ được biết đến là địa phương có tiềm năng lớn về kinh tế biển và du lịch, mà còn là vùng đất sở hữu hệ sinh thái tự nhiên phong phú với nhiều giá trị đa dạng sinh học đặc sắc. Trong định hướng phát triển bền vững, tỉnh đang chú trọng hài hòa giữa khai thác tiềm năng kinh tế với bảo vệ môi trường, xem bảo tồn thiên nhiên là nền tảng quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng xanh và nâng cao chất lượng phát triển kinh tế - xã hội.

Giữ gìn đa dạng sinh học, phát huy giá trị tự nhiên

Với lợi thế vừa có rừng, vừa có biển, Quảng Ninh được đánh giá là một trong những địa phương sở hữu hệ sinh thái đa dạng bậc nhất cả nước. Vùng biển Quảng Ninh là nơi sinh sống của nhiều loài sinh vật có giá trị, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển nuôi trồng và khai thác thủy sản. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long cùng 3 khu bảo tồn thiên nhiên gồm Vườn quốc gia Bái Tử Long, Khu bảo tồn thiên nhiên rừng quốc gia Yên Tử và Khu bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng. Đây được xem là những “lá phổi xanh” và cũng là nơi lưu giữ nguồn tài nguyên sinh học đặc biệt quý giá của tỉnh.

Theo thống kê, Quảng Ninh hiện có hơn 7.300 loài, chi, họ thuộc 19 ngành của 3 giới động vật, thực vật và nấm; cùng 19 hệ sinh thái chính, trong đó có nhiều loài đặc hữu, nguy cấp nằm trong Sách đỏ Việt Nam. Mỗi khu bảo tồn lại mang những nét đặc trưng riêng về hệ sinh thái và nguồn gen quý hiếm. Rừng quốc gia Yên Tử hiện lưu giữ các mẫu chuẩn hệ sinh thái vùng Đông Bắc Việt Nam với 206 loài động vật có xương sống, hơn 20 loài quý hiếm, cùng gần 1.000 loài thực vật bậc cao có mạch. Đặc biệt, nơi đây có tới 144 cây được công nhận là Cây Di sản Việt Nam, tạo nên giá trị sinh thái và cảnh quan độc đáo.

Không chỉ có Yên Tử, Khu bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng cũng được đánh giá là khu điển hình của hệ sinh thái rừng kín thường xanh núi thấp vùng Đông Bắc Việt Nam. Khu vực này hiện sở hữu 485 loài thực vật bậc cao có mạch và 249 loài động vật, trong đó có trên 30 loài quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam. Trong khi đó, Vườn quốc gia Bái Tử Long là một trong số ít vườn quốc gia ở Việt Nam vừa có diện tích trên cạn vừa có diện tích biển, với hơn 1.195 loài động, thực vật trên cạn và khoảng 1.220 loài sinh vật biển, tạo nên hệ sinh thái phong phú và giàu giá trị nghiên cứu.

Đặc biệt, tại khu vực đảo Minh Châu thuộc Vườn quốc gia Bái Tử Long hiện vẫn đang bảo tồn quần thể rừng cây trâm mốc cổ thụ quý hiếm gồm 272 cây tuổi đời trên 150 năm và hơn 2.000 cây dưới 150 năm tuổi. Trong đó, có 150 cây đủ tiêu chí được công nhận là Cây Di sản Việt Nam. Bên cạnh đó, nơi đây còn có nhiều cây trâm vỏ đỏ hơn 300 năm tuổi và cây trai lý khoảng 500 năm tuổi sinh trưởng trên các đảo núi đất, núi đá. Những “chứng nhân” của thời gian này không chỉ mang giá trị về đa dạng sinh học mà còn có ý nghĩa đặc biệt đối với công tác nghiên cứu và bảo tồn nguồn gen quý hiếm.

Để những giá trị tự nhiên ấy tiếp tục được gìn giữ và phát huy bền vững, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ về quy hoạch, kỹ thuật và pháp lý. Tỉnh đã xây dựng nhiều quyết sách về bảo vệ môi trường qua từng giai đoạn; quy hoạch đưa hoạt động nuôi trồng thủy sản ra khỏi vùng đệm và vùng phụ cận các khu bảo tồn, khu di sản; đồng thời tăng cường các giải pháp nhằm bảo vệ hệ sinh thái và các loài sinh vật bị cấm khai thác trong khu vực bảo vệ tuyệt đối của di sản vịnh Hạ Long.

Cùng với đó, tỉnh đã phê duyệt Đề án rà soát, xác định hiện trạng tài nguyên Khu rừng đặc dụng bảo vệ cảnh quan vịnh Hạ Long với khoảng 2.500ha rừng tự nhiên núi đá nhằm cập nhật vào hồ sơ quản lý rừng, phục vụ công tác bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển du lịch sinh thái theo hướng bền vững. Song song với việc duy trì, quản lý hiệu quả Vườn quốc gia Bái Tử Long, Khu bảo tồn thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng, Khu bảo tồn rừng quốc gia Yên Tử và nhiều diện tích rừng đặc dụng khác, tỉnh cũng đang nghiên cứu thành lập Khu bảo tồn loài sinh cảnh Quảng Nam Châu, Khu bảo tồn đất ngập nước Đồng Rui; đồng thời bảo vệ chặt chẽ rừng trâm đỏ, rừng chõi nguyên sinh ở Cô Tô và rừng trâm tại Vân Đồn. Những giải pháp này đang góp phần quan trọng gìn giữ sự đa dạng sinh học, bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá cho hôm nay và các thế hệ mai sau.

Nhiều giải pháp bảo tồn nguồn gen quý hiếm

Để bảo tồn và phát triển nguồn gen, tỉnh đã ban hành nhiều văn bản quan trọng, tiêu biểu là Đề án bảo tồn gen cấp tỉnh giai đoạn 2015-2020 và 2021-2025. Đồng thời, Nghị quyết số 13-NQ/TU ngày 28/4/2023 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh cùng Chương trình hành động của UBND tỉnh đã xác định rõ nhiệm vụ xây dựng Khu trình diễn, giới thiệu, chuyển giao mô hình thực nghiệm ứng dụng khoa học - công nghệ, lưu trữ nguồn gen Tiên Yên và ban hành chính sách duy trì, lưu giữ nguồn gen trên địa bàn tỉnh.

Giai đoạn 2021-2025, Quảng Ninh tiếp tục triển khai 19 nhiệm vụ bảo tồn các nguồn gen quý hiếm và có giá trị, gồm 7 nguồn gen lâm nghiệp, 7 nguồn gen dược liệu, 2 nguồn gen thủy sản và 3 nguồn gen vật nuôi quan trọng phục vụ nông nghiệp như: Gà Tiên Yên, lợn Móng Cái, lợn Hương. Hiện nay, nhiều nhiệm vụ đang được triển khai nhằm điều tra, đánh giá, nghiên cứu cơ chế hỗ trợ lưu giữ và bảo tồn các nguồn gen như: Nấm chẹo, cây gù hương, cây re hương, cây thông tre lá ngắn, cây đẳng sâm, cây tùng La Hán và rươi nước lợ phường Đông Triều. Bên cạnh đó, tỉnh cũng chú trọng thực hiện các nhiệm vụ bảo tồn gen cấp nhà nước như nghiên cứu phát triển nguồn gen cây thanh mai, phục tráng giống cam Thanh Lân và bảo tồn các loài địa lan bản địa.

Ông Nguyễn Văn Bông, quyền Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh, cho biết: Cùng với các giải pháp trên, tỉnh Quảng Ninh đã tổ chức lập và triển khai quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học đến năm 2020, định hướng đến năm 2030; quy hoạch 3 loại rừng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Các ngành chức năng đã thực hiện kiểm kê, bảo vệ khoảng 122.656ha rừng tự nhiên, 19.686ha rừng ngập mặn, 850ha cỏ biển và 140 rạn san hô. Nhờ đó, tỷ lệ che phủ rừng toàn tỉnh tăng từ 38% năm 2000 lên 55,06% hiện nay.

Những kết quả đạt được trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học đang góp phần quan trọng giữ gìn các hệ sinh thái đặc trưng của Quảng Ninh, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển du lịch sinh thái, kinh tế biển và kinh tế xanh theo hướng bền vững.

Theo Thu Trang, Báo Quảng Ninh điện tử (https://baoquangninh.vn/huong-toi-phat-trien-kinh-te-xanh-ben-vung-3408305.html)