Giữ rừng xanh – gìn giữ giá trị di sản

Quản lý, bảo vệ rừng trên địa bàn rộng, địa hình phức tạp, nhiều khu vực cách biệt là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng của Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử. Năm 2026, cùng với việc tăng cường tuần tra, kiểm soát, Ban chú trọng triển khai các phương án phòng cháy, chữa cháy rừng, phối hợp với chính quyền địa phương và lực lượng chức năng, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên.

            Địa bàn rộng, yêu cầu quản lý cao

Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử được giao quản lý 02 di sản thế giới, 04 di tích quốc gia đặc biệt, 01 rừng quốc gia, 01 khu rừng đặc dụng bảo vệ cảnh quan, 01 Vườn quốc gia được công nhận là Vườn Di sản ASEAN và 01 khu bảo tồn biển. Phạm vi quản lý trải dài từ Đông Triều đến vùng biển đảo Vân Đồn, Cô Tô, trong đó, khu vực vịnh Hạ Long có diện tích khoảng 1.553 km²; cụm di tích Yên Tử, Bạch Đằng, nhà Trần khoảng 120 km²; Vườn quốc gia Bái Tử Long 157,83 km² và Khu bảo tồn biển Cô Tô - đảo Trần 184,1492 km².

Các khu vực được giao quản lý có địa hình và đối tượng bảo vệ đa dạng, bao gồm núi rừng, đảo đá, hang động, vùng biển, bãi triều và các hệ sinh thái tự nhiên đặc thù. Nhiều khu vực cách biệt, chỉ có thể tiếp cận bằng tàu hoặc đi bộ theo đường rừng; hoạt động quản lý thường xuyên chịu tác động của thời tiết, thiên tai và các hoạt động tham quan, du lịch, dịch vụ, sinh hoạt của cộng đồng dân cư. Đặc điểm đó đặt ra yêu cầu cao đối với công tác tổ chức lực lượng, tuần tra, kiểm soát và phối hợp giữa Ban với chính quyền địa phương, lực lượng kiểm lâm và các cơ quan chức năng, nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên, bảo vệ cảnh quan và hệ sinh thái.

Hiện nay, Ban đang trực tiếp quản lý 03 khu rừng gồm: Khu rừng đặc dụng bảo vệ cảnh quan vịnh Hạ Long, Vườn quốc gia Bái Tử Long và Khu rừng quốc gia Yên Tử, với tổng diện tích 13.784,23 ha. Trong đó, diện tích có rừng là 10.704,61 ha, gồm 10.211,33 ha rừng tự nhiên và 493,28 ha rừng trồng. Đây là những khu vực có vai trò quan trọng trong bảo vệ cảnh quan, duy trì hệ sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học tại các vùng di sản.

          Tăng cường tuần tra, kiểm soát và ngăn chặn vi phạm

Năm 2026, Ban duy trì lực lượng thường trực 24/24 giờ tại các trạm đảo, điểm chốt cửa rừng và tuyến đường rừng, biển; chủ động phối hợp với các lực lượng chức năng tổ chức tuần tra, kiểm soát địa bàn. Tính đến ngày 30/10/2026, Ban đã chủ trì, phối hợp thực hiện 1.113 lượt tuần tra, kiểm soát nhằm bảo vệ tài nguyên rừng, biển và di sản.

Cùng với hoạt động tuần tra, Ban duy trì đường dây nóng, các kênh trao đổi thông tin với lực lượng kiểm lâm, công an và chính quyền địa phương để kịp thời tiếp nhận thông tin, phát hiện và ngăn chặn hành vi vi phạm. Công tác kiểm tra được chú trọng tại các khu vực trọng điểm, địa bàn giáp ranh và những nơi có nguy cơ xảy ra tình trạng xâm lấn đất rừng, chặt phá cây rừng, khai thác lâm sản, săn bắt động vật hoang dã.

Trong năm, tại Vườn quốc gia Bái Tử Long, Ban đã phát hiện 04 vụ xâm hại rừng, đất. Ban đã lập biên bản và bàn giao các cơ quan chức năng có thẩm quyền xử lý theo quy định. Ban cũng phối hợp thu giữ 07 bao tải lâm sản dạng củ tại cảng Minh Châu và bàn giao cho lực lượng kiểm lâm xử lý; tổ chức tuần tra, tháo dỡ và tiêu hủy 02 bẫy bắt động vật rừng trái phép tại đảo Ba Mùn.

Những kết quả trên cho thấy vai trò quan trọng của việc duy trì lực lượng bám sát địa bàn, tăng cường kiểm tra thực địa và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng. Qua đó, các nguy cơ xâm hại tài nguyên được phát hiện sớm, góp phần bảo vệ diện tích rừng, cảnh quan và môi trường sinh thái tại các khu vực được giao quản lý.

          Chủ động phòng cháy, chữa cháy rừng

Cùng với công tác tuần tra, kiểm soát, phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) luôn được Ban xác định là nhiệm vụ trọng tâm, nhất là tại các khu vực có địa hình phức tạp, rừng phân bố trên đảo và vùng núi cao.

Trong năm 2026, Ban đã ban hành, triển khai các phương án PCCCR giai đoạn 2026-2030 tại các khu rừng được giao quản lý; thành lập các đội thường trực phòng cháy, chữa cháy rừng tại cả 03 khu rừng theo phương châm “4 tại chỗ”. Lực lượng được bố trí ứng trực 24/24 giờ khi cấp dự báo cháy rừng từ cấp III đến cấp V; thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết, thông tin cảnh báo sớm và tăng cường kiểm tra thực địa để chủ động phòng ngừa nguy cơ cháy rừng. Trong năm 2026, không xảy ra vụ cháy rừng nào tại 03 khu rừng do Ban quản lý.

Ngày 06/11/2026, Ban ban hành Công văn số 454/BQLDSTG-GSAT về việc tăng cường các giải pháp trong công tác quản lý, bảo vệ rừng, PCCCR và bảo tồn đa dạng sinh học trên vịnh Hạ Long, Vườn quốc gia Bái Tử Long, Khu bảo tồn biển Cô Tô - đảo Trần và Khu rừng quốc gia Yên Tử. Ban yêu cầu các đơn vị trực thuộc tiếp tục rà soát khu vực có nguy cơ cao, tăng cường tuần tra, kiểm tra an toàn phòng cháy, chữa cháy; phối hợp với lực lượng kiểm lâm và các cơ quan chức năng để kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi xâm hại rừng, bảo vệ động vật hoang dã và nguồn lợi thủy sản.

          Phát huy trách nhiệm của cộng đồng trong bảo vệ rừng

Bên cạnh việc tăng cường lực lượng chuyên trách, Ban chú trọng tuyên truyền, vận động người dân, hộ kinh doanh và các tổ chức hoạt động trong khu vực di sản cùng tham gia bảo vệ tài nguyên, môi trường.

Trong năm 2026, Ban đã phối hợp tuyên truyền pháp luật về lâm nghiệp đến 200 tổ chức, hộ kinh doanh dịch vụ trong lâm phận và khu vực giáp ranh; hoàn thành ký cam kết với 17/17 hộ kinh doanh quanh bãi tắm Minh Châu và 80 hộ dân dọc tuyến hành hương từ chùa Trình lên chùa Đồng về bảo vệ môi trường, không xâm hại tài nguyên rừng và chấp hành các quy định về PCCCR. Đặc biệt, Quy chế phối hợp số 01/QC-BQLDSTG-UBND ngày 09/4/2026 giữa Ban và UBND đặc khu Vân Đồn trong quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Vườn quốc gia Bái Tử Long - Vườn Di sản ASEAN đã tạo cơ sở tăng cường phối hợp trong trao đổi thông tin, tuần tra, kiểm soát và xử lý các vấn đề phát sinh tại địa bàn.

Thời gian tới, Ban tiếp tục duy trì tuần tra, kiểm soát tại các khu vực trọng điểm; thực hiện nghiêm các phương án PCCCR; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ GIS, GPS và phần mềm SMART trong quản lý, giám sát tài nguyên; đồng thời tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, lực lượng chức năng và cộng đồng dân cư.

Bảo vệ rừng tại các khu vực di sản không chỉ là nhiệm vụ quản lý tài nguyên mà còn là trách nhiệm gìn giữ cảnh quan, môi trường và các giá trị tự nhiên cho thế hệ mai sau. Với phương châm chủ động phòng ngừa, kiểm soát chặt chẽ từ cơ sở và phát huy trách nhiệm của các lực lượng, cộng đồng, Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử tiếp tục nỗ lực bảo vệ an toàn các khu rừng, góp phần giữ gìn tính toàn vẹn của các vùng di sản.

Hà Thu