Xây dựng nền tảng quản lý Khu bảo tồn biển Cô Tô - Đảo Trần
Sau 5 tháng được UBND tỉnh Quảng Ninh giao quản lý Khu bảo tồn biển Cô Tô - Đảo Trần, Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử đã từng bước hoàn thiện bộ máy, thiết lập cơ chế phối hợp và triển khai đồng bộ các nhiệm vụ quản lý. Trong điều kiện địa bàn rộng, đặc thù biển, đảo và nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, những bước đi đầu tiên đang tạo nền tảng quan trọng để bảo tồn đa dạng sinh học và quản lý hiệu quả khu bảo tồn biển đầu tiên của tỉnh.
Được thành lập theo Quyết định số 4508/QĐ-UBND ngày 27/11/2025 của UBND tỉnh Quảng Ninh, Khu bảo tồn biển Cô Tô - Đảo Trần có diện tích hơn 18.400ha, bao gồm các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phục hồi sinh thái, dịch vụ - hành chính và vùng đệm. Đây là khu vực có giá trị đặc biệt về hệ sinh thái biển, đa dạng sinh học và nguồn lợi thủy sản, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế biển gắn với bảo tồn thiên nhiên của tỉnh.
Từ khi được UBND tỉnh giao trực tiếp quản lý vào cuối tháng 2/2026, Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử xác định nhiệm vụ trọng tâm trước mắt là nhanh chóng hình thành nền tảng quản lý đồng bộ đối với khu bảo tồn biển. Trong bối cảnh đây là lĩnh vực quản lý mới, địa bàn trải rộng trên vùng biển, đảo, đi lại khó khăn, lực lượng còn mỏng và cơ sở vật chất chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, Ban đã lựa chọn cách tiếp cận chủ động, vừa tổ chức bộ máy, vừa triển khai nhiệm vụ trên thực địa.
Ngay sau khi được tỉnh giao nhiệm vụ, Đội Quản lý Khu bảo tồn biển Cô Tô - Đảo Trần trực thuộc Trung tâm Bảo tồn Vườn quốc gia Bái Tử Long đã được thành lập với lực lượng ban đầu là 07 viên chức, lao động; toàn bộ hồ sơ, tài liệu về thành lập Khu bảo tồn biển được tiếp nhận, rà soát để phục vụ công tác quản lý. Đồng thời, nhiều đợt khảo sát thực địa được tổ chức nhằm đánh giá hiện trạng tài nguyên, môi trường, đa dạng sinh học, ranh giới khu bảo tồn, các hoạt động khai thác, nuôi trồng thủy sản trên địa bàn và các điều kiện phục vụ công tác bảo tồn. Những kết quả khảo sát này là cơ sở quan trọng để xây dựng các giải pháp quản lý phù hợp với điều kiện thực tế.
Song song với việc nắm địa bàn, Ban đã chủ động tham mưu trình UBND tỉnh ban hành Quy chế quản lý Khu bảo tồn biển Cô Tô - Đảo Trần; đồng thời ký kết 02 Quy chế phối hợp với Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ninh và UBND đặc khu Cô Tô trong quản lý, bảo tồn di sản, phát huy giá trị Khu bảo tồn biển Cô Tô - Đảo Trần. Việc sớm thiết lập cơ chế phối hợp giữa các lực lượng đã góp phần tăng cường hiệu quả tuần tra, kiểm soát, bảo vệ đa dạng sinh học, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU).
Cùng với đó, các hoạt động tuần tra, kiểm tra địa bàn được duy trì thường xuyên để kịp thời nắm bắt diễn biến trên biển, phát hiện và ngăn ngừa các nguy cơ xâm hại hệ sinh thái. Công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh với nhiều hình thức nhằm nâng cao nhận thức của người dân, ngư dân về bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường biển và chấp hành các quy định của pháp luật trong khai thác thủy sản.
Không chỉ tập trung vào nhiệm vụ trước mắt, Ban còn chủ động đề xuất UBND tỉnh đầu tư các hạng mục hạ tầng thiết yếu như trụ sở làm việc, trạm quản lý, hệ thống xác lập ranh giới vùng nước và trang thiết bị phục vụ tuần tra, nghiên cứu, giám sát tài nguyên biển; xây dựng Đề án phát triển dịch vụ du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí tại Khu Bảo tồn biển Cô Tô-Đảo Trần. Đây là những điều kiện quan trọng để từng bước nâng cao năng lực quản lý, đáp ứng yêu cầu bảo tồn lâu dài.
Sau 5 tháng tiếp nhận nhiệm vụ, công tác quản lý Khu bảo tồn biển Cô Tô - Đảo Trần vẫn còn không ít khó khăn khi địa bàn rộng, điều kiện hoạt động trên biển phụ thuộc nhiều vào thời tiết, lực lượng và cơ sở vật chất đang trong quá trình hoàn thiện. Tuy nhiên, việc chủ động xây dựng bộ máy, hoàn thiện cơ chế phối hợp, tăng cường khảo sát, tuần tra và tuyên truyền đã tạo những nền tảng ban đầu quan trọng. Đây sẽ là cơ sở để Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phát huy các giá trị của Khu bảo tồn biển Cô Tô - Đảo Trần trong thời gian tới.
Trần Hường