Các đảo núi đá vôi của Vườn quốc gia Bái Tử Long là nơi sinh sống của hệ thực vật đa dạng, bao gồm cả những cây cổ thụ đã thích nghi với môi trường sống đầy thử thách. Những cây cổ thụ khổng lồ này thường có tuổi đời hàng trăm năm, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái của các đảo, cung cấp môi trường sống cho nhiều loài và góp phần vào đa dạng sinh học tổng thể của khu vực. Hàng năm, Ban Quản lý Vườn quốc gia Bái Tử Long luôn duy trì và tăng cường giám sát đối với các cây gỗ có đường kính lớn, đặc biệt là những cây có đường kính ngang ngực (D1.3) từ 180cm trở lên, đang sinh trưởng trong các hệ sinh thái đảo núi đá vôi độc đáo của vườn. Biện pháp chủ động này nhằm mục đích củng cố công tác bảo tồn đối với những cá thể quý hiếm và có ý nghĩa sinh thái đặc biệt này.
Thực hiện Kế hoạch số 290/KH-VQG ngày 28/5/2025 của Ban Quản lý Vườn quốc gia Bái Tử Long về giám sát hiện trạng phân bố cây gỗ lớn đợt 3 tại đảo Trà Ngọ lớn và cụm đảo Máng Hà. Phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế đã chủ trì, phối hợp với Hạt Kiểm lâm triển khai thực hiện công tác này. Đoàn công tác tập trung tiến hành giám sát trên tuyến Trạm Kiểm lâm Cái Lim – Trà thần, chiều dài khoảng 6 km; tuyến Cái đé – Rừng kim giao, chiều dài khoảng 2 km và đảo Máng Hà Bắc, đảo Máng Hà Nam. Phương pháp giám sát được thực hiện bao gồm: Dọc theo hai bên tuyến có chiều rộng 10m mỗi bên (20m cả hai bên), giám sát thực trạng các cây gỗ lớn có chu vi từ 180 cm trở lên đã được ghi nhận ở kỳ điều tra, giám sát trước đó; tiến hành thu thập dữ liệu chi tiết về số lượng, kích thước như: Chiều cao vút ngọn, chiều cao thân cây dưới cành, đường kính D1.3, đường kính gốc, đường kính tán, tình trạng sức khỏe, phẩm chất cây bằng các thiết bị như máy GPS và phần mềm vTools Survey; gắn biển tên cho cây gồm (Tên tiếng việt, tên khoa học, mã QR code có tích hợp các thông tin khoa học về loài cây trên hai ngỗn ngữ, tiếng Việt Nam và tiếng Anh, logo, trang Web Vườn QG Bái Tử Long).
Thực hiện công tác thu thập dữ liệu
Kết thúc đợt giám sát, Phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế đã sơ bộ đánh giá tình hình sinh trưởng, phát triển theo các chỉ tiêu kế hoạch đề ra, xác định mối đe dọa tiềm tàng từ hoạt động của con người và các yếu tố thời tiết cực đoan ảnh hưởng…đối với 41/41 cây gỗ lớn thuộc các loài Trai lý, Núc nác, Vàng anh.. và gắn biển tên cho 35/41 cây gỗ lớn trên các tuyến giám sát. Bên cạnh đó đã ghi nhận có 06 cây gỗ lớn bị đổ, gẫy, bật gốc rễ dẫn đến chết (do siêu bão Yagi cơn bão số 3 năm 2024 tàn phá); ngoài việc thu thập dữ liệu truyền thống, các cán bộ giám sát đã ứng dụng khoa học, công nghệ để ghi nhận thông tin một cách nhanh chóng và chính xác. Kết quả của đợt giám sát sẽ được tổng hợp, phân tích, lập bản đồ chính xác bằng công nghệ MapInfo và xây dựng thành cơ sở dữ liệu số toàn diện về cây gỗ lớn của Vườn quốc gia Bái Tử Long.
Hình ảnh cây gỗ lớn được gắn biển tên
Mỗi biển tên được thiết kế chuyên dụng, ghi rõ tên tiếng Việt, tên khoa học (tiếng Latinh) của loài cây, đi kèm mã QR Code. Khi quét mã bằng điện thoại thông minh, người dùng có thể truy cập thông tin chi tiết về loài cây dưới hai ngôn ngữ tiếng Việt và tiếng Anh, bao gồm: tên gọi khác, đặc điểm sinh học, phân bố, giá trị sinh thái – dược liệu – gỗ, tình trạng bảo tồn…
Việc gắn biển tên không chỉ giúp giám sát dễ dàng hơn các cá thể cây quý, mà còn phục vụ giáo dục môi trường, nghiên cứu khoa học và phát triển du lịch sinh thái bền vững. Du khách và học sinh khi tham quan tuyến rừng sẽ có cơ hội tương tác, tìm hiểu và nâng cao nhận thức về giá trị của hệ thực vật rừng núi đá vôi. Đây là bước đi thiết thực góp phần hiện đại hóa công tác quản lý rừng đặc dụng, đồng thời quảng bá các giá trị nổi bật của Vườn quốc gia Bái Tử Long – Vườn Di sản ASEAN đến với cộng đồng và du khách trong nước, quốc tế.
Tác giả: Lê Văn Luyến
